Nên uống bột sắn dây vào lúc nào để tốt nhất cho sức khỏe?

Cô bác anh chị thân mến, trong cuộc sống vội vã này, đôi khi chúng ta mải miết đi tìm những vị thuốc quý tận phương xa, những thực phẩm chức năng đắt đỏ mà quên mất rằng, ngay trong góc bếp, ngay dưới lòng đất mẹ thân thương, có một loại “ngọc trắng” mang tên bột sắn dây. Có người ví bột sắn dây như một tấm áo giáp vô hình, che chắn cho cơ thể trước cái nắng cháy da thịt hay những cơn hỏa bốc từ bên trong. Thế nhưng, cũng giống như việc chăm một cái cây, không phải cứ tưới nước là cây sẽ xanh, mà phải tưới đúng lúc, đúng lượng thì rễ mới bền, lá mới thắm. Việc uống bột sắn dây cũng vậy, nếu dùng sai thời điểm, chẳng những không bổ béo gì mà còn có thể làm hại đến tạng phủ.

Trong y lý cổ truyền, cơ thể con người là một tiểu vũ trụ, vận hành theo quy luật âm dương, ngũ hành. Bệnh tật nảy sinh thường do sự mất cân bằng giữa chính khí và tà khí, giữa cái nóng (nhiệt) và cái lạnh (hàn). Bột sắn dây, với nguồn gốc từ rễ cây sắn dây đâm sâu lòng đất, chắt lọc tinh túy từ âm chất, chính là một vị thuốc quý giúp điều hòa cái “hỏa” đang hừng hực trong người. Tuy nhiên, để vị thuốc này phát huy tối đa công năng, cô bác cần hiểu rõ về nó dưới góc nhìn của y học cổ truyền và nắm được “giờ vàng” để sử dụng.

Bột sắn dây dưới góc nhìn Y học cổ truyền: Vị thuốc của sự mát lành

Trong Đông y, bột sắn dây được gọi là Cát phấn (từ vị thuốc Cát căn). Theo các y văn cổ, Cát căn có vị ngọt, cay, tính mát. Nó đi vào kinh Tỳ và Vị. Công năng chủ trị của nó là giải cơ thoái nhiệt, sinh tân chỉ khát và thấu chẩn. Tôi thường ví bột sắn dây giống như một dòng suối mát lành chảy qua một vùng đất đang khô cằn vì nắng hạn. Khi cơ thể bị tà nhiệt xâm nhập, gây sốt, đau đầu, cứng gáy, bột sắn dây có khả năng “giải cơ” – tức là làm giãn các cơ đang co cứng, đẩy nhiệt độc ra ngoài qua đường mồ hôi.

Đặc biệt, với những cô bác hay bị nóng trong, miệng khô háo khát, thì tính chất “sinh tân” (tạo ra dịch cơ thể) của sắn dây vô cùng quý giá. Nó không chỉ làm mát bề mặt mà còn thẩm thấu sâu vào các tạng phủ, đặc biệt là tạng Tỳ (hệ tiêu hóa). Tỳ vị là gốc của hậu thiên, là nơi sinh hóa ra khí huyết để nuôi dưỡng toàn bộ cơ thể. Khi Tỳ vị được thanh nhiệt, vận hóa tốt, thì ăn uống mới ngon miệng, da dẻ mới hồng hào, khí lực mới dồi dào.

Nên uống bột sắn dây vào lúc nào để tốt nhất cho tạng phủ?

Đây là câu hỏi mà tôi nhận được rất nhiều từ các bệnh nhân khi tới thăm khám. Cô bác cần lưu ý rằng, cơ thể chúng ta có những nhịp sinh học riêng, mỗi thời điểm trong ngày sẽ tương ứng với sự hoạt động mạnh yếu của các tạng phủ khác nhau.

Thời điểm “vàng”: Sau bữa ăn trưa hoặc tối khoảng 30 – 60 phút

Tại sao lại là lúc này? Sau khi ăn, hệ tiêu hóa (Tỳ Vị) đang phải làm việc hết công suất để nhào trộn và hấp thu dưỡng chất. Việc uống một ly bột sắn dây lúc này giống như bổ sung thêm một luồng năng lượng mát lành, giúp làm dịu dạ dày, hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra trơn tru hơn. Đặc biệt với những ai vừa ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, bột sắn dây sẽ giúp trung hòa hỏa độc, ngăn chặn tình trạng nhiệt miệng hay đầy hơi.

Tránh tuyệt đối uống vào buổi sáng sớm khi bụng đói

Cô bác hãy tưởng tượng, buổi sáng khi vừa thức dậy, ngọn lửa của “Tỳ dương” còn đang yếu ớt, cần được nhen nhóm bằng những món ăn ấm nóng, dễ tiêu. Nếu chúng ta dội ngay một ly bột sắn dây tính mát (hàn) vào lúc bụng rỗng, chẳng khác nào dội gáo nước lạnh vào đống lửa mới nhen. Điều này dễ gây ra tình trạng đau bụng, tiêu chảy, về lâu dài sẽ làm tổn thương Tỳ vị, khiến cơ thể trở nên yếu ớt, sợ lạnh, tay chân lạnh.

Hạn chế uống vào buổi tối muộn trước khi đi ngủ

Buổi tối là lúc âm khí thịnh, dương khí thu tàng. Bột sắn dây có tính chất lợi tiểu nhẹ và tính hàn. Nếu uống quá muộn, cô bác dễ bị lạnh bụng, khó ngủ do phải đi vệ sinh nhiều lần hoặc gây gánh nặng cho thận khi cơ thể cần nghỉ ngơi. Nếu muốn dùng, hãy uống trước khi ngủ ít nhất 2 tiếng.

Hướng dẫn cách pha và liều dùng chuẩn theo lời khuyên bác sĩ

Nhiều người có thói quen pha bột sắn dây với nước lạnh và uống trực tiếp. Tuy nhiên, tôi luôn khuyên bệnh nhân của mình nên uống chín. Tại sao vậy? Dù bột sắn dây rất sạch nhưng quy trình chế biến thủ công khó tránh khỏi bụi bẩn hoặc vi khuẩn. Quan trọng hơn, việc dùng nhiệt (nấu chín) sẽ giúp làm giảm bớt tính hàn quá mức của sắn dây, giúp nó trở nên “ôn hòa” hơn, dễ dàng thích nghi với mọi cơ địa, kể cả những người có tạng người hơi hàn.

Cách làm cụ thể: Cho khoảng 2-3 thìa cà phê bột sắn dây vào ly, thêm một chút nước nguội để hòa tan hoàn toàn bột (tránh vón cục). Sau đó, từ từ rót nước sôi 100 độ C vào, vừa rót vừa khuấy đều tay cho đến khi bột chuyển từ màu trắng đục sang màu trong vắt là bột đã chín. Cô bác có thể thêm một chút đường phèn hoặc một vài giọt nước cốt chanh để tăng hương vị và tác dụng thanh nhiệt.

Liều lượng: Không nên lạm dụng. Mỗi ngày chỉ nên dùng tối đa 1 ly. Cái gì quá cũng không tốt, “vật cực tất phản”, uống quá nhiều sẽ gây mất cân bằng âm dương trong cơ thể.

Những lưu ý an toàn “nằm lòng” cho cô bác anh chị

Bột sắn dây tốt, nhưng không phải ai cũng dùng được và không phải kết hợp với gì cũng tốt. Cô bác cần đặc biệt lưu ý những điều sau:

• Không kết hợp với mật ong: Mặc dù chưa có bằng chứng y học hiện đại khẳng định cặp đôi này gây độc chết người, nhưng theo kinh nghiệm dân gian và quan niệm tương kỵ trong Đông y, sự kết hợp này có thể gây chướng bụng, khó tiêu hoặc những phản ứng không mong muốn cho người có cơ địa nhạy cảm.
• Người tạng hàn, trẻ em: Trẻ em hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, nếu dùng bột sắn dây sống dễ bị đau bụng, tiêu chảy. Người già có tạng người hay lạnh, huyết áp thấp nên hạn chế dùng hoặc phải dùng nóng với một vài lát gừng để cân bằng lại tính hàn.
• Phụ nữ mang thai: Nếu đang bị động thai, người mệt mỏi, sợ lạnh thì tuyệt đối không dùng sắn dây vì tính đại hàn của nó có thể làm tình trạng trầm trọng hơn.

Triết lý trị bệnh tận gốc trong Y học cổ truyền

Cô bác anh chị thân mến, việc sử dụng bột sắn dây để thanh nhiệt chỉ là một phần nhỏ trong hành trình chăm sóc sức khỏe bền vững. Trong y học cổ truyền, chúng tôi luôn tâm niệm rằng: “Trị bệnh tất cầu kỳ bản” – tức là chữa bệnh phải tìm đến cái gốc. Cái gốc của con người chính là sự hài hòa giữa Thiên – Địa – Nhân, là sự vững chãi của ngũ tạng: Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận. Một triệu chứng phát ra bên ngoài như nóng trong, nổi mụn hay mệt mỏi, thực chất chỉ là “cái ngọn”, là tiếng kêu cứu của các tạng phủ bên trong khi bị mất cân bằng.

Muốn trị tận gốc bệnh tật, không thể chỉ phụ thuộc vào một vị thuốc đơn lẻ mà phải dựa trên các phép trị cổ truyền một cách bài bản. Đó là phép Bổ khí để tăng cường sức đề kháng, phép Kiện tỳ để nâng cao khả năng hấp thụ tinh hoa thực phẩm, hay phép Khu phong tán hàn, Thanh nhiệt hóa thấp tùy theo từng thể bệnh. Mỗi cơ thể là một bản thể riêng biệt, không ai giống ai. Có người nóng do thực nhiệt, có người lại nóng do âm hư (cái mát bên trong bị thiếu hụt). Việc dùng thuốc hay thực phẩm bổ trợ cần phải đúng người, đúng bệnh, đúng liều lượng mới mang lại hiệu quả thực sự.

Sức khỏe giống như một cái cây, nếu phần gốc (tiên thiên và hậu thiên) không được chăm sóc, bồi đắp bằng những bài thuốc đúng phương pháp, thì dù có tưới bao nhiêu nước lên lá, cây cũng sẽ sớm héo tàn. Đừng đợi đến khi bệnh khởi phát rõ ràng, đau đớn mới đi tìm thầy tìm thuốc. Hãy học cách lắng nghe cơ thể mình ngay từ hôm nay, chăm sóc tạng phủ từ lúc còn khỏe mạnh. Đó mới là đỉnh cao của y học – “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Tôi hy vọng rằng, với những chia sẻ mộc mạc này, cô bác sẽ có cái nhìn đúng đắn hơn về việc sử dụng vị thuốc quý của dân tộc để mang lại sức khỏe trường thọ.

Nếu cô bác anh chị đang gặp phải các vấn đề về sức khỏe lâu ngày không khỏi, hoặc muốn tìm hiểu sâu hơn về các bài thuốc Y học cổ truyền do tôi cùng cộng sự nghiên cứu dựa trên các phương châm trị bệnh tận gốc, đừng ngần ngại liên hệ để được tư vấn tận tình.

Thân ái,

TTƯT, Bác sĩ Lê Phương

Để được thăm khám và tư vấn trực tiếp về tình trạng sức khỏe, cô bác anh chị có thể liên hệ với tôi qua các thông tin sau:

• Đặt lịch thăm khám: https://bacsilephuong.com/lien-he
• Hotline: 0963835102
• Nhắn tin Zalo: https://zalo.me/0963835102