Bác sĩ Lê Phương: Uống bột sắn dây hàng ngày có tốt không?

Cô bác anh chị thân mến!

Trong hành trình đi tìm lại sức khỏe, tôi nhận thấy có một điều vừa thú vị vừa đáng suy ngẫm: đôi khi những vị thuốc đại bổ, quý giá nhất lại chẳng nằm ở đâu xa xôi hay đắt đỏ. Chúng nằm ngay trong góc bếp, trong vườn nhà, hay trong chính những thói quen giản dị thường nhật của chúng ta. Có người tìm đến nhân sâm, tổ yến để mong bồi bổ, nhưng lại quên mất rằng có những thứ mộc mạc như củ sắn dây lại chứa đựng tinh túy của đất trời, là món quà mà mẹ thiên nhiên ban tặng để xoa dịu cái nóng, cái nhọc nhằn của thân thể.

Cơ thể con người cũng giống như một cái cây. Để cây xanh tốt, gốc rễ phải vững, nhựa sống phải lưu thông điều hòa. Nếu ví máu huyết là nhựa sống, thì “nhiệt” chính là cái nắng gắt khiến nhựa khô, lá héo. Nhiều cô bác tìm đến tôi với nỗi lo trong lòng: “Bác sĩ ơi, tôi thấy trong người lúc nào cũng hầm hập, miệng đắng, cổ khô, nghe nói bột sắn dây tốt lắm nhưng liệu uống hàng ngày có thực sự là cách hay?”. Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần nhìn sâu vào căn nguyên theo đạo lý của Y học cổ truyền (YHCT), để hiểu rõ “tính nết” của vị thuốc trắng trong như tuyết này.

Bột sắn dây dưới nhãn quan Y học cổ truyền: Tinh hoa từ lòng đất

Trong Đông y, sắn dây được gọi là Cát căn. Nếu coi các vị thuốc là một gia đình, thì Cát căn chính là người mẹ hiền lành, mát mẻ và bao dung. Sắn dây có vị ngọt, tính mát, quy vào kinh Tỳ và Vị.

Cô bác hãy tưởng tượng, vào những ngày hè oi ả, mặt đất nứt nẻ vì thiếu nước, một cơn mưa rào đổ xuống làm dịu đi tất cả. Cát căn đối với cơ thể chúng ta cũng có tác dụng tương tự như vậy. Nó có khả năng thanh nhiệt, sinh tân, chỉ khát. Nghĩa là nó giúp dập tắt ngọn lửa hư hỏa đang thiêu đốt bên trong, bổ sung thêm dòng nước mát lành (tân dịch) để tưới tẩm cho các tạng phủ đang khô héo.

Đặc biệt, Cát căn còn có công năng thăng dương chỉ tả. Trong cơ thể, khí phải thăng (đi lên) thì đầu óc mới minh mẫn, tỳ vị mới vận hóa tốt. Khi chúng ta bị nhiệt tà xâm lấn, khí bị trệ xuống gây mệt mỏi, đi ngoài lỏng hoặc nhiệt miệng. Bột sắn dây giúp nhấc bổng cái khí thanh sạch ấy lên, giúp cơ thể lấy lại sự cân bằng vốn có. Vì vậy, nó không chỉ là thức uống giải khát, mà còn là một vị thuốc điều hòa âm dương rất hiệu quả.

Uống bột sắn dây hàng ngày có tốt không? Sự thật về tính “trung dung”

Người xưa có câu “Dục tốc bất đạt”, hay trong trị bệnh thì “Quá vật vi cực”. Bột sắn dây dù tốt đến mấy, nhưng nếu dùng không đúng cách, không đúng liều lượng thì cũng dễ phản tác dụng. Câu trả lời cho việc “uống hàng ngày có tốt không” phụ thuộc hoàn toàn vào thể trạng (cơ địa) của mỗi người.

Đối với người có thể trạng Nhiệt (Nóng trong)

Những người thường xuyên thấy nóng nảy trong lòng, mặt hay nổi mụn, môi khô nứt nẻ, táo bón, nước tiểu vàng đậm thì việc dùng bột sắn dây đều đặn là một liều thuốc quý. Nó giúp gạn đục khơi trong, đào thải độc tố và làm mát máu. Với nhóm này, uống mỗi ngày một ly bột sắn dây vào thời điểm thích hợp sẽ giúp da dẻ mịn màng, tiêu hóa trơn tru.

Đối với người có thể trạng Hàn (Lạnh trong)

Đây là điều tôi cần cô bác đặc biệt lưu ý. Những người hay bị lạnh tay chân, sợ gió, sợ lạnh, đại tiện lỏng nát, hoặc phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt bị đau bụng do lạnh thì không nên uống bột sắn dây hàng ngày, đặc biệt là uống sống. Tính mát của sắn dây khi gặp cái lạnh của cơ thể sẽ giống như “tuyết lại thêm sương”, làm tỳ vị hư hàn hơn, dễ gây đau bụng, tiêu chảy và làm suy giảm dương khí.

Trẻ em và phụ nữ mang thai

Trẻ nhỏ hệ tiêu hóa còn non nớt, tính “thuần dương” (nóng nhiều) nhưng tỳ vị lại yếu. Nếu cho trẻ uống bột sắn dây sống hàng ngày dễ gây lạnh bụng, biếng ăn. Phụ nữ mang thai nếu cơ thể đang mệt mỏi, phong hàn thì cũng cần thận trọng, tránh dùng quá thường xuyên vì có thể làm tử cung co bóp hoặc gây động thai nếu dùng không đúng cách.

Hướng dẫn cách dùng bột sắn dây đúng đạo dưỡng sinh tại nhà

Để bột sắn dây phát huy tối đa công năng mà không gây hại, tôi hướng dẫn cô bác một số cách làm cụ thể như sau:

Cách 1: Uống chín – Cách dùng an toàn nhất cho mọi nhà

Nhiều cô bác có thói quen pha bột sắn với nước lọc rồi uống ngay (uống sống). Tuy nhiên, để bảo vệ tỳ vị, cách tốt nhất là nên uống chín.

• Chuẩn bị: 1-2 thìa canh bột sắn dây nguyên chất, một chút đường phèn (không nên dùng quá nhiều đường), 1 bát nước lọc.
• Cách làm: Hòa tan bột sắn với nước lọc cho tan hết. Sau đó cho lên bếp đun nhỏ lửa, quấy đều tay cho đến khi bột chuyển từ màu trắng đục sang màu trong suốt là bột đã chín.
• Lợi ích: Khi được nấu chín, tính hàn của sắn dây được giảm bớt, giúp cơ thể hấp thụ dễ dàng hơn mà không lo hại tỳ vị.

Cách 2: Kết hợp với chanh hoặc quất (tăng cường thanh nhiệt)

Nếu cô bác vừa đi ngoài nắng về, đầu óc choáng váng, họng khô rát, hãy pha một ly bột sắn dây chín, sau đó đợi nguội bớt rồi vắt thêm nửa quả chanh. Vị chua (thuộc hành Mộc) kết hợp với vị ngọt của sắn dây (thuộc hành Thổ) sẽ tạo ra sự tương sinh, giúp sinh tân dịch cực nhanh, giải nhiệt tức thì.

Thời điểm vàng để uống bột sắn dây

Cô bác không nên uống bột sắn dây vào buổi sáng sớm khi bụng còn đói, vì lúc này năng lượng trong người còn thấp, tính hàn của thuốc dễ làm tổn thương dạ dày. Thời điểm tốt nhất là sau bữa ăn trưa hoặc ăn tối khoảng 30 – 60 phút. Đây là lúc tỳ vị đang làm việc mạnh mẽ nhất, việc bổ sung sắn dây giúp hỗ trợ tiêu hóa và giải nhiệt dư thừa từ thức ăn.

Lưu ý quan trọng để đảm bảo an toàn

Để dùng bột sắn dây như một phương pháp bảo vệ sức khỏe lâu dài, cô bác cần ghi nhớ 3 “không” sau đây:

• Không dùng quá 1 ly mỗi ngày: Dù nóng đến đâu cũng không nên lạm dụng. Cơ thể cần sự điều hòa, dùng quá nhiều sẽ làm mất đi sự cân bằng âm dương.
• Không pha sắn dây với mật ong: Dù chưa có bằng chứng y học hiện đại khẳng định gây độc chết người, nhưng theo kinh nghiệm dân gian và YHCT, sự kết hợp này có thể gây chướng bụng, khó tiêu và không tốt cho sức khỏe.
• Không mua bột sắn dây có ướp hoa bưởi: Nhiều người thích mùi thơm của hoa bưởi, nhưng thực tế tinh dầu hoa bưởi sẽ làm giảm đáng kể dược tính của bột sắn dây. Hãy chọn loại bột trắng tinh khôi, khô ráo, có mùi thơm tự nhiên của củ sắn.

Gốc rễ của sức khỏe: Cái nhìn từ đạo lý Y học cổ truyền

Cô bác anh chị thân mến, trong Y học cổ truyền, chúng tôi luôn tâm niệm rằng “Thân cường thì tật nhược”. Một cơ thể khỏe mạnh không phải là một cơ thể không bao giờ gặp gió mưa, mà là một cơ thể có hệ thống gốc rễ vững chắc để đương đầu với mọi biến đổi của môi trường. Bột sắn dây chỉ là một phương tiện hỗ trợ, một “cơn mưa nhỏ” giúp làm dịu đi cái nóng nhất thời. Muốn trị tận gốc những chứng bệnh liên quan đến nhiệt, hay các vấn đề về tiêu hóa, xương khớp, chúng ta phải dựa trên những phép trị cổ truyền sâu sắc hơn.

Phép trị trong Đông y không chỉ là “đau đâu đánh đó”. Nếu cô bác bị nhiệt miệng thường xuyên, không chỉ là do nóng, mà có thể do Tỳ vị tích nhiệt hoặc Thận âm hư không kìm hãm được hỏa. Khi đó, bên cạnh việc dùng sắn dây, cần phải dùng các bài thuốc có tác dụng bổ khí, kiện tỳ, tư âm dưỡng huyết. Phải bồi bổ vào cái “gốc” là các tạng phủ thì cái “ngọn” là bệnh tật mới tự nhiên biến mất. Tạng Thận là tiên thiên, tạng Tỳ là hậu thiên – hai cột trụ này có vững thì cây đời mới xanh. Đừng để đến khi cành lá héo rũ, gốc rễ mục rỗng mới đi tìm thầy tìm thuốc. Hãy chủ động chăm sóc bản thân từ những điều nhỏ nhất, từ việc lắng nghe hơi thở, cảm nhận từng dòng nước mát đi vào cơ thể mỗi ngày.

Tôi luôn mong muốn mỗi cô bác đều trở thành “vị bác sĩ” tốt nhất của chính mình. Sự thấu hiểu về tính chất của thực phẩm, sự kiên trì trong dưỡng sinh chính là chìa khóa của trường thọ. Hy vọng những chia sẻ mộc mạc trên đây sẽ giúp cô bác biết cách sử dụng bột sắn dây sao cho đúng, cho khỏe. Nếu cô bác còn băn khoăn về thể trạng của mình, hay đang gặp phải những vấn đề sức khỏe dai dẳng mà dùng những cách đơn giản chưa thuyên giảm, đừng ngần ngại tìm đến các bài thuốc trị liệu chuyên sâu mà tôi và các cộng sự đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu dựa trên tinh hoa của dòng tộc và YHCT nước nhà.

Chúc cô bác anh chị luôn dồi dào sức khỏe, tâm an thân lạc!

TTƯT, Bác sĩ Lê Phương

Để được tư vấn kỹ hơn về tình trạng sức khỏe cá nhân hoặc tham khảo các bài thuốc chữa bệnh tận gốc từ thảo dược thiên nhiên, cô bác anh chị có thể liên hệ với tôi qua các kênh sau:

• * Đặt lịch thăm khám trực tiếp: https://bacsilephuong.com/lien-he
• * Nhắn tin qua Zalo: https://zalo.me/0963835102
• * Hotline hỗ trợ 24/7: 0963835102